Największa polska sieć kancelarii prawnych właśnie uruchomiła usługę w zakresie Unieważnienia Małżeństwa Kościelnego

- Od kilku lat pojawia się coraz więcej informacji na temat Unieważnienia Małżeństwa Kościelnego. Trzeba jednoznacznie podkreślić, iż w kościele katolickim nie istnieje instytucja rozwodu znana z prawa świeckiego - wyjaśniają specjaliści z OMEGA Kancelarie Prawne.

Unieważnienia Małżeństwa Kościelnego: wymogi, potrzeby oraz przebieg procedury.

Małżeństwo ważnie zawarte i dopełnione nie może zostać rozwiązane żadną ludzką władzą, a jedynie śmierć jednego z małżonków może zakończyć takie małżeństwo. Sakrament małżeństwa może zostać jednak uznany za nieważny jeśli małżeństwo od samego początku zawierało wadę. W takim przypadku jest możliwość rozpoczęcia sprawy przed właściwym sądem kościelnym o stwierdzenie nieważności zawartego małżeństwa.

Zastanawiając się nad rozpoczęciem procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa (ponieważ tak się to prawidłowo nazywa), w pierwszej kolejności należy ustalić, czy istnieją przesłanki, które spowodowały nieważność małżeństwa od samego początku.

Przesłanki o nieważność procesu możemy podzielić na trzy grupy. Do pierwszej należą przeszkody zrywające, do których zaliczamy między innymi: wiek, pokrewieństwo, powinowactwo, świecenia, wieczysty publiczny ślub czystości, węzeł małżeński, pokrewieństwo prawne. Można zaznaczyć, że część tych przesłanek (przynajmniej w naszym kraju) w dzisiejszych czas praktycznie niewystępują.

Nie da się zawrzeć małżeństwa bez odpowiedniego wieku, czy będąc w innym związku małżeńskim, ponieważ nie pozwalają na to przepisy krajowe. Mimo rozdziału państwa, od kościoła przepisy prawa kanonicznego nie mogą stać w sprzeczności z przepisami prawa krajowego.

Do drugiej grupy należą wady zgody małżeńskiej i to właśnie z tej grupy przesłanek o stwierdzenie nieważności małżeństwa toczy się najwięcej spraw. Do tej grupy zaliczamy między innymi: brak wystarczającego używania rozumu, wiedzę minimalną co do małżeństwa, błąd co do osoby, czy przymus zawarcia małżeństwa.

Ostatnia grupa to braki dotyczące formy kanonicznej, a więc sposobu zawieraniamałżeństwa. dotyczy to w szczególności kapłana asystującego przy zawieraniumałżeństwa (brak posiadania przez niego odpowiedniego upoważnienia), orazmzobowiązanie do zawierania małżeństwa przez katolików według formykanonicznej.

Stwierdzenie nieważności małżeństwa jest procesem zupełnie innym niż rozwód świecki. Podczas procesu świeckiego naszym celem jest zakończenie trwającego małżeństwa, w którym doszło do trwałego rozpadu. W kościele katolickim, nie występuje instytucja rozwodu. Tu staramy się dowieźć, że sakrament, który został zawarty, był obarczony wadą powodującą jego nieważność od samego początku jego trwania i przez to staje się sakramentem nieważnym.

Następnym krokiem, kiedy mamy przekonanie o nieważności naszego małżeństwa, jest złożenie skargi powodowej do odpowiedniego sądu biskupiego. Przy stwierdzeniu nieważności małżeństwa (w skardze powodowej) powinniśmy
skupić się przede wszystkim na okresie przedślubnym, a nie na tym co wydarzyło się po sakramencie małżeństwa.
Właściwość sądu do którego należy złożyć skargę uzależniona jest, albo od miejsca zawarcia związku małżeńskiego, lub od miejsca zamieszkania pozwanego – czyli strony przeciwnej.

Po przyjęciu skargi powodowej, rozpoczyna się etap dowodowy który polega między innymi na przesłuchaniu osoby, lub osób (Strona przeciwna (pozwana) niema obowiązku uczestniczenia w rozprawie, wtedy na osobie powoda ciąży zebranie materiału dowodowego) ubiegających się o stwierdzenie nieważności małżeństwa, jak również wyznaczonych świadków.

Na ten moment, aby stwierdzić nieważność małżeństwa w prawie kanonicznym potrzebne są dwa zgodne wyroki I i II instancji, uznające nieważność małżeństwa. Ewentualnie wyrok wyższej instancji w przypadku jeśli jest to instancja apelacyjna. Ma się to jednak zmienić już w najbliższym czasie.

Nowe przepisy dotyczące procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa, wprowadzone przez Papieża Franciszka mają wejść w życie już 8 grudnia tego roku. Zgodnie z nowymi postanowieniami do nieważności małżeństwa wystarczy już wyrok I instancji bez konieczności potwierdzania go instancja wyższą.

Proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa jest procesem bardzo formalnym i całkowicie innym od procesu świeckiego. Po pierwsze strona pozwana nie musi występować w procesie i nie wiąże się to dla niej z żadnymi konsekwencjami. Kolejna różnica to taka, że strony nawet jeśli biorą udział oboje nie spotykają się podczas procesu.

Przesłuchania odbywają się oddzielnie i nie ma tu konfrontacji twarzą w twarz. Cały proces w I instancji jest bardzo formalny. Wszystko po to aby II instancja procesu odbywała się już na podstawie zgromadzonego materiału, bez konieczności wzywania stron czy świadków. W procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa występują osoby których nie spotkamy w procesie świeckim – są to osoba obrońcy węzła małżeńskiego i promotora sprawiedliwości.

Proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa jest z reguły także o wiele dłuższy niż proces cywilny. Zgodnie z obowiązującymi przepisami I instancja powinna zakończyć się do 12 miesięcy, natomiast II do 6 miesięcy zgodnie z kan. 1453. Jednakże z reguły czas całego procesu jest znacznie dłuższy, a jest to spowodowane długim czasem oczekiwania na samo rozpoczęcie procesu.

Po zakończeniu procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa w przypadku, kiedy sąd kościelny wyda wyrok uznający małżeństwo za nieważne strony mogą ponownie zawrzeć związek małżeński. Bardzo często pojawia się
pytanie czy obie strony po takim wyroku stają się wolne, zwłaszcza kiedy jedna ze stron w ogóle nie brała udziału. Tu musimy pamiętaj o najważniejszej kwestii.

Stwierdzając nieważność małżeństwa otrzymujemy wyrok, iż małżeństwa miedzy zaskarżonymi osobami nigdy nie było, skoro małżeństwa nigdy nie było to obie strony są formalnie od zawsze wolne. W związku z tym obie strony mogą ponownie zawrzeć sakrament małżeński.

Warto jeszcze na koniec napisać kilka słów o wprowadzanych zmianach przez Papieża Franciszka. Dokładnie wejdą one w życie 8 grudnia bieżącego roku. Na pewno nie pojawią się nowe przesłanki nieważności małżeństwa. Nie zmieni się też interpretacja regulacji prawnej powodów nieważności. Na pewno bardzo dużą zmianą będzie odejście od formy dwuinstancyjności. Dotychczas pierwszy wyrokstwierdzający nieważność małżeństwa, musiał być potwierdzony przez sąd wyższej instancji.

Kolejna zmiana będzie dotyczyła obecności świeckich sędziów. Obecnie zgodnie z zasadami sędzią może być tylko duchowny. Od grudnia w trzyosobowy skład trybunału, będzie mogło wchodzić dwóch sędziów świeckich.
Istotną zmianą będzie również wprowadzenie procesu skróconego, który będzie orzekał w sprawach prowadzonych z powodów oczywistych, np. zatajenie pobytu w więzieniu, zatajenie posiadania dzieci z innego związku, czy zatajenie choroby zakaźnej.

Wszelkie dodatkowe informacje można uzyskać pod numerem telefonu OMEGA - Kancelarie Prawne 600 185 900.